Kokcydioza jest chorobą pasożytniczą przewodu pokarmowego, która szczególne znaczenie ma u młodych psów. U części zwierząt zakażenie może przebiegać bez widocznych dolegliwości, natomiast u innych prowadzi do biegunki, odwodnienia i pogorszenia kondycji. Sam wygląd kału nie wystarcza jednak do rozpoznania choroby. Podobne problemy powoduje wiele innych pasożytów, a także infekcje wirusowe i bakteryjne, dlatego przy nasilonych objawach potrzebne jest badanie weterynaryjne.
Czym jest kokcydioza u psa?
Kokcydiozę u psów wywołują między innymi pierwotniaki z rodzaju Cystoisospora, dawniej często określane jako Isospora. Pasożyty rozwijają się w przewodzie pokarmowym, a zakażone zwierzę wydala z kałem oocysty. Po osiągnięciu stadium inwazyjnego w środowisku mogą one stać się źródłem kolejnych zakażeń.
Pies może zarazić się poprzez połknięcie inwazyjnych oocyst znajdujących się w zanieczyszczonym środowisku. Możliwe jest również zakażenie poprzez zjedzenie żywiciela transportowego, na przykład gryzonia zawierającego odpowiednie stadia pasożyta.
Choroba kojarzona jest przede wszystkim ze szczeniętami. Objawy częściej pojawiają się u młodych zwierząt oraz w warunkach sprzyjających dużemu nagromadzeniu pasożytów, między innymi tam, gdzie przebywa wiele psów. Stres związany ze zmianą otoczenia może dodatkowo nasilać przebieg zakażenia.
Jakie są objawy kokcydiozy?
Najbardziej charakterystycznym problemem jest biegunka. Kał może być luźny lub wodnisty, a przy cięższym przebiegu może pojawić się w nim krew. Biegunka prowadząca do znacznej utraty płynów jest szczególnie niebezpieczna dla niewielkiego szczeniaka, ponieważ odwodnienie może rozwinąć się u niego stosunkowo szybko.
Do możliwych objawów należą również utrata masy ciała, pogorszenie apetytu, osłabienie i odwodnienie. Przy ciężkim przebiegu mogą wystąpić wymioty i wyraźne przygaszenie zwierzęcia. W skrajnych przypadkach choroba może stanowić zagrożenie dla życia.
Nie każdy zakażony pies wygląda jednak na chorego. Zwierzę może wydalać oocysty z kałem, a jednocześnie nie wykazywać zauważalnych dolegliwości. Obecność pasożyta i wystąpienie klinicznej kokcydiozy nie są więc dokładnie tym samym.
Czy kokcydioza jest szczególnie niebezpieczna dla szczeniąt?
Młody wiek zwiększa znaczenie zakażenia. Kokcydioza występuje przede wszystkim u szczeniąt, a objawy kliniczne obserwowane są głównie u młodych zwierząt. Większe ryzyko może występować w hodowlach, schroniskach, hotelach dla zwierząt oraz innych miejscach, gdzie na niewielkiej przestrzeni przebywa dużo psów.
Szczenię z biegunką wymaga szczególnej obserwacji. Jeżeli przestaje pić lub jeść, jest wyraźnie osłabione, wymiotuje albo pojawia się krew w kale, nie powinno się czekać na samoistną poprawę. Takie objawy mogą występować również przy innych poważnych chorobach przewodu pokarmowego.
Nie należy zakładać, że każda biegunka młodego psa jest kokcydiozą. Pod uwagę bierze się również inne pasożyty, zakażenia bakteryjne czy wirusowe, w tym choroby mogące wymagać szybkiego leczenia.
Po czym poznać, że pies jest zarobaczony?
Określenie zarobaczenie używane jest potocznie w odniesieniu do pasożytów wewnętrznych, chociaż kokcydia nie są robakami, lecz pierwotniakami. Samych objawów nie można wykorzystać do pewnego ustalenia, jaki pasożyt znajduje się w organizmie psa.
Zakażenia pasożytnicze mogą powodować między innymi problemy z przewodem pokarmowym, pogorszenie kondycji czy utratę masy ciała. Część infekcji przebiega jednak bezobjawowo. Przy niektórych tasiemcach właściciel może zauważyć człony pasożyta w okolicy odbytu lub w kale, lecz brak widocznych pasożytów nie świadczy o tym, że pies jest od nich wolny.
Znacznie bardziej miarodajne jest odpowiednio wykonane badanie kału. W przypadku kokcydiów stosuje się między innymi badanie metodą flotacji, a dostępne są również inne metody diagnostyczne. Wynik powinien być interpretowany razem z wiekiem psa, jego stanem, historią choroby i występującymi objawami.
Jak rozpoznaje się kokcydiozę?
Lekarz weterynarii bierze pod uwagę objawy, wiek zwierzęcia i okoliczności, w których mogło dojść do zakażenia. Podstawowym elementem diagnostyki jest badanie kału umożliwiające wykrycie oocyst. Jedną ze stosowanych metod jest flotacja kału z wirowaniem.
Ważne jest prawidłowe rozpoznanie znalezionych struktur. W kale psa mogą pojawić się oocysty organizmów, dla których pies nie jest właściwym żywicielem, na przykład po zjedzeniu odchodów innych zwierząt. Samo znalezienie struktur przypominających kokcydia wymaga więc odpowiedniej interpretacji.
Co więcej, obecność oocyst Cystoisospora nie jest sama w sobie dowodem, że właśnie one odpowiadają za wszystkie dolegliwości psa. Zwierzę może być zakażone i jednocześnie mieć inną przyczynę biegunki.
Czym leczyć kokcydiozę u psa?
Leczenie powinno być dobrane przez lekarza weterynarii po rozpoznaniu zakażenia i ocenie stanu zwierzęcia. W terapii kokcydiozy stosowane są leki przeciwkokcydialne, przy czym dobór substancji, dawki i długości kuracji zależy od konkretnego przypadku. W leczeniu wykorzystywane są między innymi sulfonamidy oraz inne preparaty działające przeciw kokcydiom.
Nie należy samodzielnie podawać psu leków pozostałych po leczeniu innego zwierzęcia ani obliczać dawki na podstawie przypadkowych informacji. Znaczenie mają masa ciała, wiek, stan zdrowia, stopień odwodnienia oraz rzeczywista przyczyna dolegliwości.
Przy nasilonej biegunce samo zwalczenie pasożyta może nie wystarczyć. Odwodnione zwierzę może wymagać płynoterapii i leczenia wspomagającego. Szczególnie szybko trzeba reagować w przypadku małych szczeniąt, które źle znoszą dużą utratę płynów.
Czy zwykłe odrobaczanie działa na kokcydia?
Nie każdy preparat określany potocznie jako tabletka na odrobaczanie działa na wszystkie pasożyty. Leki stosowane przeciw glistom czy tasiemcom nie powinny być automatycznie traktowane jako leczenie kokcydiozy.
Ma to znaczenie, gdy właściciel niedawno podał psu preparat przeciw pasożytom, a mimo tego zwierzę ma biegunkę. Informacja o przeprowadzonym odrobaczaniu nie pozwala wykluczyć kokcydiów ani innych przyczyn zaburzeń pokarmowych.
Przed wizytą warto sprawdzić nazwę podanego wcześniej preparatu i przekazać ją lekarzowi. Pozwoli to ustalić, jakie substancje czynne pies rzeczywiście otrzymał i przeciwko którym pasożytom były przeznaczone.
Jak pies zaraża się kokcydiami?
Zakażenie następuje między innymi po połknięciu inwazyjnych oocyst znajdujących się w zanieczyszczonym środowisku. Materiał pasożytniczy wydalany z odchodami może trafiać na podłoże, dlatego problem łatwiej rozprzestrzenia się w miejscach, w których przebywa wiele zwierząt.
Oocysty po wydaleniu potrzebują czasu na osiągnięcie stadium inwazyjnego, ale w sprzyjających warunkach proces ten może przebiegać szybko. Z tego powodu regularne i częste usuwanie odchodów ma duże znaczenie w ograniczaniu skażenia otoczenia.
Możliwe jest także zakażenie poprzez zjedzenie żywiciela transportowego. Psy polujące na drobne zwierzęta lub zjadające gryzonie mogą być narażone również na tę drogę transmisji.
Jak sprzątać po psie z kokcydiozą?
Podczas leczenia trzeba zwrócić uwagę nie tylko na podawanie leków, ale również na otoczenie zwierzęcia. Odchody powinny być usuwane możliwie szybko, ponieważ ogranicza to możliwość dojrzewania i dalszego rozprzestrzeniania się oocyst.
Problem polega na tym, że dojrzałe oocysty są odporne na wiele powszechnie używanych środków dezynfekcyjnych i w odpowiednich warunkach mogą długo przetrwać w środowisku. W miejscach utrzymywania większej liczby zwierząt duże znaczenie ma więc dokładne mechaniczne czyszczenie powierzchni i regularne usuwanie kału.
Miski, legowiska oraz miejsca zabrudzone odchodami powinny być utrzymywane w czystości. Przy większej liczbie zwierząt warto zapytać lekarza weterynarii, czy potrzebne są dodatkowe działania dotyczące pozostałych psów mających kontakt z chorym zwierzęciem.
Czy człowiek może zarazić się kokcydiozą od psa?
Kokcydia z rodzaju Cystoisospora występujące u psów są związane ze swoim żywicielem i nie są uznawane za pasożyty o znaczeniu zoonotycznym dla człowieka. Oznacza to, że typowa psia kokcydioza wywoływana przez te gatunki nie jest traktowana jako choroba przenoszona z psa na człowieka.
Nie zmienia to zasad higieny. Po kontakcie z psimi odchodami należy dokładnie umyć ręce, a odchody regularnie usuwać z ogrodu, kojca i innych miejsc, w których przebywa zwierzę. Psy mogą być nosicielami różnych organizmów chorobotwórczych, więc zachowanie higieny ma znaczenie niezależnie od rozpoznania kokcydiozy.
Kiedy pies z biegunką powinien szybko trafić do weterynarza?
Pilnej konsultacji wymaga przede wszystkim nasilona lub krwawa biegunka u szczeniaka, zwłaszcza jeśli towarzyszą jej wymioty, osłabienie, niechęć do jedzenia albo oznaki odwodnienia. Ciężka kokcydioza może prowadzić do znacznej utraty płynów i pogorszenia kondycji.
Niepokojąca jest również sytuacja, gdy pies staje się apatyczny, szybko traci masę ciała albo biegunka utrzymuje się lub nasila. U bardzo młodego zwierzęcia nie warto przez kilka dni eksperymentować z domowymi metodami, ponieważ podobne objawy mogą występować przy chorobach o znacznie gwałtowniejszym przebiegu.
Jeżeli weterynarz podejrzewa kokcydiozę, warto zabrać na wizytę świeżą próbkę kału zgodnie z instrukcją lecznicy. Badanie pozwala odróżnić zakażenie pasożytnicze od wielu innych przyczyn biegunki i dobrać postępowanie odpowiednie do rzeczywistego problemu psa.
Źródło: www.zooarena.pl
