Rozbite jajko w gnieździe może początkowo wyglądać jak przypadek. Problem zaczyna się wtedy, gdy kury odkrywają jego zawartość i zaczynają celowo rozbijać kolejne skorupki. Takie zachowanie potrafi się utrwalić, a inne ptaki mogą zainteresować się tym samym źródłem łatwo dostępnego pokarmu. Warto więc szybko ustalić, dlaczego jajka są uszkadzane.
Dlaczego kury zjadają własne jajka?
Nie ma jednej przyczyny takiego zachowania. Czasami wszystko zaczyna się przypadkowo. Kura nadeptuje jajko, cienka skorupka pęka, a ptak zaczyna dziobać znajdującą się w środku zawartość. Jeśli sytuacja się powtarza, kura może nauczyć się celowo rozbijać kolejne jajka.
Ryzyko zwiększają warunki sprzyjające uszkadzaniu skorupek. Zbyt mała liczba gniazd, duże zagęszczenie ptaków, twarde podłoże albo niewystarczająca ilość ściółki sprawiają, że jajka częściej pękają. Problem może być również związany z żywieniem, stresem, nudą lub zaburzeniami w stadzie.
Nie należy automatycznie zakładać, że każda kura zjadająca jajko cierpi na niedobór wapnia. Takie zachowanie może mieć wiele przyczyn, a niedobory pokarmowe są tylko jedną z możliwości.
Cienka skorupka znacznie ułatwia powstanie problemu
Jajko z mocną skorupką trudno przypadkowo uszkodzić. Jeśli skorupki stają się cienkie i kruche, wystarczy nacisk łapy, uderzenie o inne jajko albo twardą powierzchnię gniazda. Rozlana zawartość szybko przyciąga uwagę kur.
Na jakość skorupy wpływa między innymi żywienie, dostępność wapnia, witaminy D i innych składników mineralnych, ale także wiek nioski oraz jej stan zdrowia. Znaczenie ma również prawidłowo zbilansowana dawka pokarmowa. Samo dosypywanie przypadkowej ilości wapnia nie jest dobrym sposobem na rozwiązanie każdego problemu ze skorupkami.
Podstawą żywienia kur niosek powinna być pełnoporcjowa pasza dostosowana do ich wieku i okresu produkcyjnego. Duża ilość niezbilansowanych dodatków, resztek kuchennych czy samego ziarna może sprawić, że ptaki zjadają mniej właściwej paszy, a cały jadłospis przestaje pokrywać ich potrzeby.
Nie każde uszkodzone jajko zostało rozbite przez kurę
Zanim zaczniesz szukać ptaka odpowiedzialnego za straty, obejrzyj dokładnie gniazda. Jajka mogą pękać pod ciężarem kury, spadać z niewłaściwie przygotowanego miejsca albo uderzać o twarde elementy wyposażenia. Przy dużej liczbie jaj w jednym gnieździe również łatwiej o ich uszkodzenie.
Charakterystycznym sygnałem celowego zjadania są regularnie pojawiające się jajka z wydziobanymi otworami oraz znikająca zawartość. Niekiedy pozostają jedynie fragmenty skorup. Można również zauważyć zabrudzenia żółtkiem na dziobie lub piórach konkretnego ptaka, choć brak takich śladów nie wyklucza problemu.
Warto przez kilka dni częściej obserwować kurnik, szczególnie w godzinach, w których większość kur się niesie. Pozwala to odróżnić przypadkowe uszkodzenia od utrwalonego zachowania.
Zbyt jasne i odkryte gniazdo może sprzyjać dziobaniu jaj
Kury naturalnie poszukują spokojnych miejsc do znoszenia jaj. Gniazdo powinno zapewniać poczucie osłonięcia i nie znajdować się w miejscu, w którym stale przechodzą inne ptaki. Nadmiernie jasne wnętrze sprawia również, że leżące jajka są bardzo dobrze widoczne.
Nie oznacza to, że kurnik powinien być ciemny przez cały dzień. Światło ma znaczenie dla funkcjonowania i nieśności ptaków. Chodzi przede wszystkim o odpowiednie urządzenie samych gniazd, tak aby kura mogła spokojnie znieść jajko, a inne ptaki nie były stale zachęcane do interesowania się jego zawartością.
W gnieździe powinna znajdować się czysta i odpowiednio gruba warstwa materiału amortyzującego. Jeżeli jajko po zniesieniu uderza bezpośrednio o deskę lub inną twardą powierzchnię, prawdopodobieństwo powstawania pęknięć rośnie.
Za mało gniazd oznacza tłok i więcej uszkodzonych jaj
Jeżeli wiele kur próbuje korzystać z tego samego miejsca, w gnieździe robi się tłoczno. Ptaki wchodzą na znajdujące się tam jajka, przepychają się i mogą je przypadkowo rozbijać. Nawet przy odpowiedniej liczbie przygotowanych miejsc kury czasami upierają się przy jednym ulubionym gnieździe.
Trzeba więc obserwować nie tylko liczbę gniazd, lecz także sposób, w jaki stado faktycznie z nich korzysta. Jeśli jedno jest nieustannie zajęte, a pozostałe pozostają puste, warto sprawdzić różnice między nimi. Przyczyną może być położenie, ilość światła, przeciąg albo brak poczucia bezpieczeństwa.
Gniazda powinny być również utrzymywane w czystości. Zabrudzona i wilgotna ściółka pogarsza warunki znoszenia jaj, a stare resztki rozbitego jajka mogą dodatkowo zachęcać ptaki do dziobania tego miejsca.
Nuda i stres również mogą nasilać dziobanie
Kura potrzebuje możliwości wykonywania naturalnych zachowań, takich jak grzebanie, poszukiwanie pokarmu czy kąpiele piaskowe. W ubogim środowisku, szczególnie przy dużym zagęszczeniu, ptaki mogą częściej kierować uwagę na inne elementy otoczenia. Jednym z nich mogą stać się jajka.
Warto zapewnić kurom odpowiednią przestrzeń oraz możliwość zajęcia się czymś poza karmidłem i poidłem. Dostęp do wybiegu, ściółki umożliwiającej grzebanie i miejsca do kąpieli pyłowych pomaga zaspokajać naturalne potrzeby. Trzeba również ograniczać sytuacje powodujące silny lub długotrwały stres.
Problemy behawioralne mogą występować razem. W stadzie, w którym pojawia się intensywne wydziobywanie piór, agresja czy częste przepychanki, warto przyjrzeć się warunkom utrzymania jako całości, a nie wyłącznie zabezpieczać jajka.
Jajka warto zbierać częściej
Im krócej jajko pozostaje w gnieździe, tym mniej czasu mają kury na jego rozbicie. Przy pojawieniu się problemu częstsze zbieranie jaj jest jednym z najprostszych działań, które można wprowadzić od razu. Szczególnie istotne są godziny największej nieśności.
Nie rozwiąże to jednak przyczyny, jeśli skorupki są bardzo kruche albo warunki w gnieździe sprzyjają ich uszkadzaniu. Częste zbieranie warto więc połączyć z kontrolą żywienia, gniazd i zachowania stada.
W większych hodowlach stosuje się również gniazda, z których jajko po zniesieniu przemieszcza się poza zasięg kury. Podobną zasadę wykorzystują odpowiednio skonstruowane gniazda z pochyloną podłogą. Takie rozwiązanie wymaga poprawnego wykonania, aby jajka nie były uszkadzane podczas przemieszczania.
Jedna kura może nauczyć pozostałe?
Kury obserwują zachowania innych ptaków, a interesujące źródło pokarmu może szybko zwrócić uwagę kolejnych osobników. Jeśli jedna kura regularnie rozbija jajka, pozostałe mogą zacząć gromadzić się wokół niej i również korzystać z ich zawartości. Z czasem zachowanie może stać się trudniejsze do opanowania.
Z tego powodu pierwszych przypadków nie warto ignorować. Trzeba usuwać rozbite jajka i zabrudzoną ściółkę, częściej opróżniać gniazda oraz próbować ustalić, czy za rozbijanie odpowiada konkretny ptak.
Jeżeli uda się zidentyfikować kurę, która uporczywie rozbija jajka, czasowe oddzielenie jej od stada może pomóc ograniczyć rozprzestrzenianie się zachowania. Równocześnie trzeba poprawić warunki, które umożliwiły rozwój problemu, ponieważ samo usunięcie jednego osobnika może nie wystarczyć.
Nie warto karać kur za zjadanie jaj
Krzyczenie, straszenie czy uderzanie ptaków nie usuwa przyczyny zachowania. Może natomiast zwiększyć stres w stadzie i utrudnić spokojne korzystanie z gniazd. Znacznie skuteczniejsze jest ograniczenie dostępu do jaj oraz znalezienie powodu ich częstego uszkadzania.
Popularne domowe sposoby polegające na wypełnianiu wydmuszek ostrymi lub nieprzyjemnymi substancjami również nie powinny zastępować poprawy warunków utrzymania. Jeśli ptaki nadal mają dostęp do pękających jaj, zachowanie może się utrzymywać niezależnie od takich prób.
Najwięcej informacji daje obserwacja. Warto sprawdzić, gdzie dochodzi do uszkodzeń, o jakiej porze, jak wyglądają skorupki i czy problem dotyczy wszystkich gniazd.
Kiedy problem może świadczyć o chorobie?
Nagłe pogorszenie jakości skorupek nie zawsze wynika wyłącznie z żywienia. Zaburzenia nieśności mogą pojawiać się również przy chorobach, stresie cieplnym oraz innych problemach wpływających na kondycję ptaków. Niepokój powinny wzbudzić szczególnie dodatkowe objawy występujące w stadzie.
Spadek apetytu, osowiałość, biegunka, objawy ze strony układu oddechowego, nagły spadek nieśności czy pojawienie się dużej liczby zdeformowanych jaj wymagają dokładniejszej oceny. Przy większej liczbie chorych ptaków albo szybko narastającym problemie warto skontaktować się z lekarzem weterynarii.
Jeżeli kury zachowują się normalnie, a problem rozpoczął się od pojedynczych rozbitych jaj, można zacząć od kontroli gniazd, jakości skorupek, żywienia oraz częstotliwości zbioru. Szybka reakcja ma duże znaczenie, ponieważ przypadkowe skosztowanie rozbitego jajka może z czasem zmienić się w zachowanie, które kolejne ptaki zaczną powtarzać.
Źródło: www.zooarena.pl
