Mały zając znaleziony samotnie na łące, skraju pola czy w ogrodzie może sprawiać wrażenie porzuconego. W wielu przypadkach nic złego się jednak nie dzieje. Młode zające bardzo wcześnie zostają same na dłuższy czas, a samica wraca do nich tylko na krótko, zwykle aby je nakarmić. Pochopne zabranie zwierzęcia może więc przynieść więcej szkody niż pożytku.
Dlaczego mały zając może siedzieć sam?
Młode zające nie zachowują się tak jak młode króliki. Rodzą się dobrze rozwinięte, mają otwarte oczy, są pokryte sierścią i stosunkowo szybko potrafią się poruszać. Samica nie przebywa z nimi przez cały czas, ponieważ jej obecność mogłaby zwracać uwagę drapieżników.
Zajęczyca zwykle odwiedza młode tylko na krótko, najczęściej w spokojnych porach dnia lub nocy, aby je nakarmić. Przez pozostałą część czasu mały zając może siedzieć nieruchomo w trawie, pod krzewem albo na skraju pola. Taki sposób zachowania jest naturalny i nie świadczy automatycznie o porzuceniu.
Jeśli zwierzę jest spokojne, nie ma widocznych obrażeń i znajduje się w miejscu, gdzie nie grozi mu bezpośrednie niebezpieczeństwo, najlepiej pozostawić je w spokoju. Obserwowanie z bliska albo częste podchodzenie może zwiększać stres i zniechęcać samicę do powrotu w danym momencie.
Kiedy nie należy zabierać zająca do domu?
Zdrowego młodego zająca nie powinno się zabierać tylko dlatego, że jest sam. Nawet jeśli przez kilka godzin nie widać jego matki, nie oznacza to, że został porzucony. Samica może znajdować się w pobliżu, ale pozostawać poza zasięgiem wzroku.
Niepokojące nie jest też samo to, że młody zając nie ucieka. Bardzo małe osobniki często nieruchomieją, licząc na kamuflaż. Dla człowieka może to wyglądać jak osłabienie, choć w rzeczywistości jest to naturalny sposób obrony.
Zabranie takiego zwierzęcia do domu odcina je od matki i właściwego dla niego pokarmu. Odręczny sposób karmienia oraz niewłaściwe warunki mogą prowadzić do zaburzeń trawienia, odwodnienia i silnego stresu. Dzikie zające nie są też zwierzętami domowymi i źle znoszą częsty kontakt z człowiekiem.
Co zrobić, jeśli zając znajduje się w niebezpiecznym miejscu?
Jeżeli mały zając siedzi na jezdni, parkingu, placu budowy albo w miejscu, gdzie pracuje kosiarka, najważniejsze jest ograniczenie bezpośredniego zagrożenia. Jeśli można zrobić to bezpiecznie, zwierzę można bardzo ostrożnie przesunąć na niewielką odległość, najlepiej w najbliższe osłonięte miejsce w pobliżu.
Nie należy wynosić go daleko ani przewozić w inne miejsce, ponieważ matka może później nie odnaleźć młodego. Przeniesienie powinno być minimalne i mieć na celu tylko odsunięcie od niebezpieczeństwa.
Jeżeli w pobliżu pracuje sprzęt ogrodniczy lub rolniczy, dobrze wstrzymać prace na krótki czas albo ominąć miejsce, w którym przebywa zwierzę. W przypadku koszenia wysokiej trawy szczególna ostrożność jest bardzo ważna, ponieważ młode zające potrafią długo pozostawać nieruchome.
Czy można dotknąć małego zająca?
Najlepiej ograniczyć dotykanie do sytuacji, w których rzeczywiście trzeba przesunąć zwierzę z miejsca zagrożenia. Dotykanie dla samego sprawdzenia, czy młody zając jest zdrowy, nie jest potrzebne i może powodować silny stres.
Popularne przekonanie, że matka na pewno odrzuci młode po kontakcie z człowiekiem, jest zbyt uproszczone. Sam zapach człowieka nie oznacza automatycznie porzucenia potomstwa. Mimo to nie ma powodu, aby brać zdrowego zająca na ręce, jeśli nie wymaga pomocy.
Jeśli konieczne jest krótkie przeniesienie, trzeba zrobić to spokojnie i bez ściskania. Po odstawieniu zwierzęcia w bezpieczne miejsce należy się oddalić i pozwolić mu pozostać w ciszy.
Jak rozpoznać, że zając naprawdę potrzebuje pomocy?
Pomocy wymaga przede wszystkim zwierzę z widocznymi obrażeniami. Krwawienie, złamanie, rana po pogryzieniu, problemy z poruszaniem się albo trudności z oddychaniem są sygnałem, że potrzebna jest interwencja.
Niepokojące są też objawy silnego osłabienia, takie jak brak reakcji, niemożność utrzymania normalnej pozycji, wyraźne wychłodzenie albo bardzo słaba kondycja. W takiej sytuacji najlepiej skontaktować się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt, lekarzem weterynarii zajmującym się dziką fauną lub odpowiednimi służbami.
Szczególnej uwagi wymaga młody zając, który miał kontakt z psem lub kotem. Nawet jeśli na pierwszy rzut oka nie widać poważnych ran, ugryzienie może spowodować uszkodzenia tkanek i zakażenie. Taki przypadek warto skonsultować ze specjalistą.
Czy małego zająca można dokarmiać?
Zdrowego młodego zająca znalezionego w terenie nie należy samodzielnie dokarmiać. Nie potrzebuje on mleka krowiego, pieczywa, warzyw z kuchni ani innych przypadkowych produktów. Jego układ pokarmowy jest bardzo wrażliwy, a niewłaściwe żywienie może szybko doprowadzić do poważnych problemów.
Jeśli zwierzę rzeczywiście zostało osierocone lub jest ranne, sposób karmienia powinien ustalić specjalista. Preparaty zastępcze i schemat karmienia muszą być dopasowane do wieku oraz stanu młodego zająca.
Podawanie płynu strzykawką bez odpowiedniej wiedzy również może być niebezpieczne. Zbyt szybkie karmienie może spowodować zachłyśnięcie i przedostanie się płynu do dróg oddechowych.
Czy można zabrać zająca na noc i rano go wypuścić?
Zabieranie zdrowego zająca na noc do domu zwykle nie jest dobrym pomysłem. Nawet krótki pobyt w obcym miejscu oznacza stres, kontakt z człowiekiem i odcięcie od matki, która mogła wrócić w czasie jego nieobecności.
Przetrzymywanie w kartonie, klatce czy transporterze może dodatkowo prowadzić do urazów, jeśli przestraszone zwierzę zacznie gwałtownie skakać. Zające są bardzo płochliwe i mogą silnie reagować na hałas, obecność ludzi i zwierząt domowych.
Jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia, znacznie lepiej pozostawić młodego tam, gdzie został znaleziony. Interwencja powinna być zarezerwowana dla sytuacji, w których istnieje realne ryzyko urazu albo wyraźne oznaki choroby.
Co zrobić, gdy zająca znajdzie dziecko?
Dziecku warto spokojnie wyjaśnić, że samotny mały zając nie musi być zagubiony. To dobra okazja, aby pokazać, że pomoc dzikim zwierzętom często polega właśnie na pozostawieniu ich w spokoju.
Nie należy pozwalać na głaskanie, przenoszenie ani zabieranie zwierzęcia do domu. Lepiej obserwować je z większej odległości i po chwili odejść, szczególnie jeśli wygląda na zdrowe.
Jeżeli miejsce jest niebezpieczne, osoba dorosła może zdecydować o minimalnym przesunięciu zająca albo skontaktować się ze specjalistą. Dziecko nie powinno samo brać zwierzęcia na ręce.
Jak zachować się, gdy zając pojawi się w ogrodzie?
Małego zająca w spokojnym ogrodzie najlepiej zostawić tam, gdzie się znajduje. Trzeba natomiast zabezpieczyć psy i koty oraz ograniczyć ruch w bezpośrednim sąsiedztwie zwierzęcia.
Warto także przełożyć koszenie trawnika lub pracę podkaszarką w tej części posesji. Jeśli zwierzę przebywa wśród wysokiej roślinności, przed rozpoczęciem prac dobrze dokładnie sprawdzić teren.
Nie ma potrzeby ustawiania przy nim misek z jedzeniem czy wodą, jeśli wygląda zdrowo. Nadmierne zainteresowanie człowieka może przynieść więcej szkody niż pozostawienie naturalnego przebiegu sytuacji.
Kiedy skontaktować się z ośrodkiem rehabilitacji dzikich zwierząt?
Kontakt ze specjalistami jest potrzebny wtedy, gdy zając jest ranny, wyraźnie chory, osłabiony albo został zaatakowany przez zwierzę domowe. Pomoc warto również skonsultować, jeśli znaleziono bardzo małe młode przy martwej samicy i istnieje uzasadnione podejrzenie, że nie ma możliwości dalszej opieki matki.
Podczas rozmowy dobrze opisać wielkość zwierzęcia, jego zachowanie, widoczne urazy i dokładne okoliczności znalezienia. Specjalista może wtedy zdecydować, czy zająca należy pozostawić na miejscu, obserwować z dystansu czy bezpiecznie przewieźć.
W większości przypadków samotny, zdrowo wyglądający młody zając nie potrzebuje ratunku. Najlepszą pomocą jest zachowanie dystansu, odsunięcie psów i kotów oraz pozostawienie zwierzęcia w miejscu, do którego może wrócić jego matka. Zabranie go do domu powinno być ostatecznością zarezerwowaną dla sytuacji, gdy rzeczywiście jest ranny, chory lub znajduje się w bezpośrednim zagrożeniu.
Źródło: www.zooarena.pl
