Nietoperz przelatujący tuż nad głową potrafi przestraszyć, szczególnie gdy pojawia się nagle po zmroku. Wiele osób odruchowo pochyla się wtedy albo zasłania włosy, obawiając się, że zwierzę może się w nie zaplątać. Ten lęk jest jednak mocno przesadzony. Nietoperze bardzo dobrze orientują się w przestrzeni i nie traktują ludzkich włosów jako miejsca, do którego chciałyby celowo wlatywać.
Czy nietoperze naprawdę wplątują się we włosy?
Nietoperze nie mają zwyczaju wlatywania ludziom we włosy. Taka sytuacja jest skrajnie mało prawdopodobna i nie jest typowym zachowaniem tych zwierząt. Jeśli nietoperz przelatuje blisko człowieka, zwykle robi to dlatego, że poluje na owady albo zmienia kierunek lotu.
Wiele gatunków żywiących się owadami korzysta z echolokacji, która pozwala im bardzo precyzyjnie wykrywać przeszkody. Nietoperz emituje ultradźwięki i analizuje powracające echo, dzięki czemu orientuje się, gdzie znajdują się ściany, gałęzie, inne zwierzęta i ludzie.
Dodatkowo nietoperze nie są ślepe. Widzą i wykorzystują wzrok razem z innymi zmysłami. Popularne przekonanie, że latają chaotycznie i dlatego mogą łatwo wpaść człowiekowi we włosy, nie odpowiada ich rzeczywistym możliwościom.
Skąd wziął się mit o nietoperzach we włosach?
Jednym z powodów jest sposób, w jaki nietoperze polują na owady. Wieczorem mogą wykonywać szybkie zwroty i przelatywać bardzo blisko człowieka, szczególnie gdy w pobliżu znajduje się dużo komarów, ciem i innych drobnych owadów.
Z perspektywy osoby stojącej w miejscu taki lot może wyglądać chaotycznie. Nietoperz może w ostatniej chwili zmienić kierunek, co sprawia wrażenie, jakby leciał prosto na głowę.
Do utrwalenia mitu przyczyniły się również opowieści, filmy i dawne przesądy. Nietoperze od wieków kojarzono z nocą, tajemniczością i niebezpieczeństwem, więc historie o zaplątywaniu się we włosy łatwo trafiały do wyobraźni.
Dlaczego nietoperze czasem latają bardzo blisko człowieka?
Najczęściej interesują je owady, a nie człowiek. Jeśli wokół naszej głowy krążą komary lub inne drobne owady, nietoperz może próbować je złapać.
W ciepły wieczór owady często gromadzą się także w pobliżu lamp, tarasów, altan czy elewacji budynków. Nietoperze wykorzystują takie miejsca jako dobre żerowiska i mogą wielokrotnie przelatywać tą samą trasą.
Z bliska ich lot może wydawać się gwałtowny, ale zwierzę zwykle ma pełną kontrolę nad kierunkiem. Nagły zwrot tuż przed człowiekiem nie oznacza, że nietoperz prawie w niego uderzył. Może po prostu reagować na ruch swojej ofiary.
Czy nietoperze są ślepe?
Nie. To jeden z najbardziej rozpowszechnionych mitów na ich temat. Nietoperze posiadają oczy i widzą, choć możliwości wzrokowe różnią się w zależności od gatunku.
Wiele gatunków aktywnych nocą dodatkowo korzysta z echolokacji. Dzięki temu mogą skutecznie latać w ciemności, wykrywać przeszkody oraz lokalizować bardzo małe owady.
Połączenie wzroku, słuchu i echolokacji sprawia, że nietoperze są znacznie lepiej przygotowane do nocnego lotu, niż mogłoby się wydawać człowiekowi obserwującemu je z ziemi.
Jak działa echolokacja nietoperza?
Nietoperz wydaje dźwięki o bardzo wysokiej częstotliwości, których większość ludzi nie słyszy. Fale dźwiękowe odbijają się od obiektów znajdujących się w otoczeniu i wracają do zwierzęcia.
Na podstawie czasu powrotu echa oraz jego właściwości nietoperz może określić odległość i położenie obiektu. Pozwala mu to orientować się w przestrzeni podczas bardzo szybkiego lotu.
Mechanizm jest na tyle precyzyjny, że owadożerne nietoperze potrafią namierzać niewielkie owady w powietrzu. W porównaniu z takim zadaniem ominięcie głowy człowieka oznacza uniknięcie dużej i łatwej do wykrycia przeszkody.
Czy nietoperz może przypadkowo uderzyć w człowieka?
Całkowite wykluczenie przypadkowego kontaktu z dzikim zwierzęciem nie jest możliwe. Nietoperz może zostać zdezorientowany, osłabiony, ranny albo znaleźć się w nietypowej sytuacji. Takie przypadki nie oznaczają jednak, że nietoperze regularnie zderzają się z ludźmi.
Zdrowe zwierzę podczas normalnego lotu zwykle bez problemu omija człowieka. Szczególnie łatwo zauważyć to w miejscach, gdzie wieczorem żeruje wiele nietoperzy. Potrafią one wykonywać liczne zwroty pomiędzy drzewami, budynkami i innymi przeszkodami bez zderzeń.
Jeżeli nietoperz przeleci kilkadziesiąt centymetrów od twarzy, może być to nieprzyjemne, ale samo w sobie nie świadczy o ataku.
Czy długie włosy przyciągają nietoperze?
Nie ma powodu, aby nietoperz był zainteresowany długimi włosami. Nie wykorzystuje ich do budowy schronienia, nie stanowią dla niego pokarmu i nie są naturalnym miejscem odpoczynku.
Włosy nie są też dla nietoperza pułapką, w którą regularnie wpadałby podczas lotu. Zwierzę odbiera całą sylwetkę człowieka jako dużą przeszkodę.
Osoba z długimi, rozpuszczonymi włosami nie musi więc zakładać czapki tylko po to, aby zabezpieczyć się przed nietoperzami podczas wieczornego spaceru.
Czy nietoperze atakują ludzi?
Europejskie nietoperze na ogół unikają ludzi i nie traktują ich jako ofiary. Większość gatunków spotykanych w Polsce żywi się owadami, więc człowiek nie znajduje się w ich jadłospisie.
Problem może pojawić się wtedy, gdy ktoś próbuje złapać nietoperza rękami. Przestraszone dzikie zwierzę może się bronić i ugryźć, podobnie jak wiele innych małych ssaków.
Jeśli nietoperz leży na ziemi, zachowuje się nietypowo albo znajduje się w pomieszczeniu i nie potrafi wylecieć, nie powinno się chwytać go gołymi rękami.
Czy ugryzienie nietoperza jest niebezpieczne?
Każde ugryzienie przez nietoperza należy potraktować poważnie. Zwierzęta te mogą być nosicielami wirusów wywołujących wściekliznę, choć nie oznacza to, że każdy osobnik jest zakażony.
Po ugryzieniu lub zadrapaniu miejsce kontaktu należy dokładnie umyć wodą z mydłem i jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Specjalista oceni, czy potrzebne jest postępowanie poekspozycyjne przeciwko wściekliźnie.
Nie należy czekać na pojawienie się objawów. Profilaktyka zastosowana odpowiednio szybko po potencjalnym narażeniu ma zapobiec rozwojowi choroby.
Co zrobić, gdy nietoperz wleci do mieszkania?
Przede wszystkim nie należy próbować łapać go rękami ani gonić po pomieszczeniu. Przestraszone zwierzę może zacząć latać jeszcze bardziej chaotycznie.
Jeżeli to możliwe, warto zamknąć drzwi do pozostałych pomieszczeń, usunąć z pokoju zwierzęta domowe i szeroko otworzyć okno. Następnie najlepiej zapewnić nietoperzowi spokój i możliwość samodzielnego wydostania się na zewnątrz.
Jeśli zwierzę nie wylatuje, jest ranne lub znajduje się w miejscu, z którego nie potrafi się wydostać, najlepiej skontaktować się z osobami zajmującymi się dzikimi zwierzętami.
Co zrobić, jeśli nietoperz usiądzie na ziemi?
Nietoperz znaleziony na ziemi może być osłabiony, ranny albo czasowo niezdolny do lotu. Nie należy dotykać go gołymi rękami.
Warto zabezpieczyć miejsce przed dostępem dzieci, psów i kotów. Jeśli zwierzę wymaga pomocy, należy skonsultować sposób postępowania ze specjalistami zajmującymi się rehabilitacją dzikich zwierząt.
Nie powinno się również samodzielnie podrzucać nietoperza w powietrze. Jeśli ma uraz lub jest osłabiony, takie działanie może pogorszyć jego stan.
Czy nietoperz może zaplątać się w siatkę?
To znacznie bardziej prawdopodobne niż zaplątanie się we włosy. Luźne siatki, cienkie nici, niektóre zabezpieczenia ogrodnicze i podobne materiały mogą stanowić zagrożenie dla różnych zwierząt.
Nietoperz, który wpadnie w luźną siatkę, może mieć trudności z uwolnieniem skrzydeł. W takiej sytuacji nie warto próbować wyciągać go gołymi rękami.
Jeżeli zwierzę jest mocno zaplątane, najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest wezwanie osoby, która ma doświadczenie w postępowaniu z nietoperzami.
Dlaczego nietoperze są pożyteczne?
Nietoperze owadożerne zjadają duże ilości owadów. Polują między innymi na ćmy, muchówki, chrząszcze oraz inne drobne bezkręgowce aktywne po zmroku.
Stanowią naturalny element ekosystemu i pomagają regulować liczebność populacji owadów. Z tego powodu ich obecność w pobliżu domu, ogrodu czy sadu nie powinna być automatycznie traktowana jako problem.
Nietoperze wykorzystują różne kryjówki, między innymi dziuple, szczeliny budynków, strychy oraz specjalne skrzynki. Nie oznacza to, że zwierzę mieszkające w pobliżu domu będzie próbowało dostać się do pomieszczeń zamieszkanych przez ludzi.
Czy trzeba bać się nietoperza lecącego nad głową?
Sam fakt, że nietoperz lata w pobliżu, nie powinien być powodem do paniki. Najczęściej zwierzę po prostu poluje i po kilku sekundach zmieni kierunek.
Nie trzeba machać rękami, krzyczeć ani uciekać. Takie zachowanie nie jest potrzebne, ponieważ nietoperz zwykle bez problemu ominie człowieka.
Najlepiej spokojnie pozostać w miejscu albo kontynuować spacer. Jeśli zwierzę wielokrotnie przelatuje tą samą trasą, prawdopodobnie znalazło w okolicy dobre miejsce do polowania na owady.
Co zrobić, jeśli nietoperz przelatuje bardzo nisko?
Niski lot często ma związek z polowaniem. Niektóre nietoperze poszukują owadów blisko powierzchni ziemi, wody, roślinności albo tuż przy budynkach.
Można wtedy po prostu odejść kilka metrów od miejsca intensywnego żerowania. Nie ma potrzeby zasłaniania włosów ani wykonywania gwałtownych ruchów.
Jeśli zwierzę wielokrotnie ląduje na ziemi, zderza się z przeszkodami lub zachowuje się wyraźnie nietypowo, lepiej zachować dystans. Może być osłabione lub ranne.
Czy nietoperze mogą mieszkać na strychu?
Tak. Szczeliny dachów, poddasza i przestrzenie pod elementami elewacji mogą służyć nietoperzom jako schronienia. Obecność kolonii nie oznacza jednak, że zwierzęta będą regularnie latały po części mieszkalnej domu.
Nietoperze wykorzystują kryjówki między innymi do odpoczynku i wychowywania młodych. W Polsce są objęte ochroną gatunkową, więc nie należy samowolnie niszczyć ich schronień ani płoszyć kolonii.
Jeżeli obecność nietoperzy powoduje problem podczas remontu lub prac przy dachu, warto wcześniej skonsultować sposób działania ze specjalistą. Pozwala to przeprowadzić prace bez niepotrzebnego zagrożenia dla zwierząt.
Skąd wiadomo, że nietoperz nie chce wlecieć we włosy?
Najwięcej mówi samo zachowanie tych zwierząt. Nietoperze potrafią latać z dużą precyzją pomiędzy gałęziami, nad wodą i w pobliżu budynków, jednocześnie ścigając niewielkie owady.
Człowiek jest dla nich ogromnym obiektem w porównaniu z owadem, którego próbują schwytać. Nie mają żadnej korzyści z celowego zbliżania się do włosów.
Wrażenie, że nietoperz zaraz uderzy w głowę, bierze się przede wszystkim z jego szybkiego i zmiennego toru lotu. Zwierzę może przelecieć blisko, ale zazwyczaj doskonale orientuje się, gdzie znajduje się przeszkoda.
Mit o włosach nie powinien być powodem do strachu przed nietoperzami
Nietoperze nie polują na ludzi, nie szukają schronienia we włosach i nie mają zwyczaju celowego wlatywania w głowę. Przelot w niewielkiej odległości najczęściej wynika z obecności owadów albo przebiegu trasy wykorzystywanej podczas żerowania.
Warto jednocześnie pamiętać, że są to dzikie ssaki. Nie należy ich chwytać gołymi rękami, nawet jeśli wydają się spokojne lub osłabione. Szczególnej ostrożności wymaga ugryzienie lub zadrapanie, po którym potrzebna jest szybka konsultacja medyczna.
Wieczorny nietoperz krążący nad ogrodem jest więc znacznie częściej sprzymierzeńcem polującym na owady niż zagrożeniem dla fryzury. Mit o wplątywaniu się we włosy brzmi efektownie, ale niewiele ma wspólnego z normalnym zachowaniem tych zwierząt.
Źródło: www.zooarena.pl
