Norka amerykańska od lat budzi ogromne emocje – zarówno wśród hodowców, jak i obrońców zwierząt. Przez dekady była symbolem przemysłu futrzarskiego w Polsce i jednym z jego filarów ekonomicznych. Z początkiem 2025 roku sytuacja zmieniła się radykalnie – hodowla norek została zakazana, a fermy musiały zakończyć działalność. Warto jednak przyjrzeć się bliżej, jak wyglądała ta branża, jakie były jej realia oraz jakie miejsce produkty z norek zajmują dziś na rynku międzynarodowym.
Hodowla norek w Polsce – co się zmieniło?
Norka amerykańska (Neovison vison) przez wiele lat była jednym z najczęściej hodowanych zwierząt futerkowych w Polsce. Kraj należał do czołówki europejskich producentów skór, a fermy były obecne głównie w północno-zachodnich regionach. Z początkiem 2025 roku sytuacja zmieniła się diametralnie – w życie weszła nowelizacja ustawy o ochronie zwierząt, określana jako Piątka dla zwierząt. Na jej mocy hodowla zwierząt na futra została całkowicie zakazana, co dotyczy również norek. Fermy musiały zakończyć działalność lub przekształcić się w inne formy produkcji. Za nielegalne prowadzenie hodowli grożą obecnie wysokie kary administracyjne i finansowe.
Jak wyglądała hodowla norek?
System chowu norek był specyficzny i budził wiele kontrowersji. Zwierzęta te, z natury drapieżne i prowadzące samotniczy tryb życia, utrzymywano w rzędach klatek siatkowych umieszczonych pod wiatami. Norki nie miały kontaktu z naturalnym podłożem, co w połączeniu z ograniczoną przestrzenią powodowało problemy behawioralne.
Podstawowe elementy hodowli:
- Karmienie – dieta opierała się na białku zwierzęcym, najczęściej z odpadów rzeźnych i rybnych, z dodatkiem suplementów mineralnych.
- Rozród – samice kryto raz w roku, a młode wychowywano do momentu osiągnięcia dojrzałości futra.
- Ubój – przeprowadzany w specjalnych pomieszczeniach, zwykle przy użyciu dwutlenku węgla.
Choć system ten był efektywny ekonomicznie, poddawano go ostrej krytyce ze względu na dobrostan zwierząt i wpływ na środowisko.
Ile kosztowała norka i jej futro?
W czasach świetności przemysłu futrzarskiego ceny były zróżnicowane.
- Norka przeznaczona do rozrodu kosztowała od 100 do nawet 400 zł za sztukę, w zależności od linii genetycznej i koloru futra.
- Osobniki hodowane wyłącznie na futro wyceniano przeciętnie na 80–150 zł.
- Skóry sprzedawane na aukcjach międzynarodowych osiągały ceny od 40 do 300 dolarów, przy czym najdroższe były futra w rzadkich odcieniach i o dużej gęstości włosa.
Po wprowadzeniu zakazu w Polsce oraz spadku popularności futer w Europie ceny drastycznie zmalały. Produkty z norek nadal pojawiają się w obrocie, ale głównie na rynkach azjatyckich i w Rosji.
Czy norki wciąż są kupowane?
W Polsce sprzedaż żywych norek jest nielegalna, wyjątkiem są ogrody zoologiczne i jednostki badawcze. Handel futrami z norek jest dozwolony tylko wtedy, gdy produkt spełnia unijne normy i pochodzi z legalnych źródeł. W praktyce coraz większą część obrotu stanowią futra używane, sprzedawane w komisach i sklepach z odzieżą z drugiej ręki.
Na świecie sytuacja jest zróżnicowana. Podczas gdy Europa Zachodnia w dużej mierze odchodzi od futer naturalnych, w Azji wciąż istnieje duży popyt na tego rodzaju produkty.
Olej z norek – czy wciąż się go produkuje?
Olej z norek, znany jako mink oil, był ubocznym produktem przemysłu futrzarskiego. Pozyskiwano go z tłuszczu podskórnego. Charakteryzuje się on dużą stabilnością chemiczną i wysoką zawartością nienasyconych kwasów tłuszczowych.
Zastosowania obejmowały:
- kosmetyki do skóry suchej i wrażliwej,
- konserwację wyrobów skórzanych,
- tradycyjną medycynę, m.in. przy leczeniu podrażnień skóry.
Obecnie w Unii Europejskiej olej norkowy jest coraz rzadziej spotykany. Zastępują go roślinne alternatywy, takie jak olej jojoba czy migdałowy, które mają podobne właściwości, a nie wymagają uboju zwierząt. Produkcja oleju z norek utrzymuje się głównie w Chinach, gdzie hodowla norek wciąż funkcjonuje.
Stan prawny w Europie i na świecie
Polska, wprowadzając zakaz hodowli norek w 2025 roku, dołączyła do rosnącej grupy państw ograniczających przemysł futrzarski. Wcześniej takie decyzje podjęły m.in. Niemcy, Norwegia, Austria, Holandia czy Wielka Brytania.
We Francji i Belgii proces wygaszania ferm jest w toku, natomiast w Azji i Ameryce Południowej norki nadal hoduje się na dużą skalę. W USA sytuacja jest zróżnicowana – część stanów wprowadza ograniczenia, podczas gdy inne pozwalają na dalsze funkcjonowanie ferm.
W jakim kierunku zmierza rynek?
Malejący popyt na futra w Europie i nacisk opinii publicznej sprawiły, że coraz więcej domów mody rezygnuje z naturalnych futer. Marki takie jak Gucci, Prada czy Chanel oficjalnie wycofały produkty z norek ze swoich kolekcji. W zamian rozwija się rynek wysokiej jakości futer syntetycznych oraz materiałów innowacyjnych, które są bardziej etyczne i ekologiczne.
Źródło: www.cafeanimal.pl
