Belona to jedna z najbardziej charakterystycznych ryb występujących w wodach Europy. Jej wydłużone ciało, długie szczęki przypominające dziób oraz zielone ości sprawiają, że trudno pomylić ją z innym gatunkiem. Choć wielu osobom wydaje się egzotyczna, można ją spotkać również w Polsce. Co więcej, jest cenioną rybą zarówno przez wędkarzy, jak i miłośników ryb morskich. Warto wiedzieć, gdzie żyje belona, czym się odżywia, kiedy pojawia się u naszych wybrzeży i czy rzeczywiście może stanowić zagrożenie dla człowieka.
Gdzie żyje ryba belona?
Belona pospolita (Belone belone) zamieszkuje przede wszystkim wody północno-wschodniego Atlantyku, Morze Północne, Morze Norweskie, Morze Śródziemne oraz Morze Czarne. Bardzo dobrze czuje się również w Morzu Bałtyckim, gdzie regularnie pojawia się u polskich wybrzeży.
Najczęściej przebywa w wodach przybrzeżnych oraz w otwartym morzu, preferując górne warstwy wody. Jest gatunkiem pelagicznym, co oznacza, że większość życia spędza z dala od dna.
W Polsce belony można spotkać głównie w rejonie Zatoki Gdańskiej, Zatoki Puckiej, w pobliżu Półwyspu Helskiego oraz wzdłuż wybrzeża Bałtyku. Najwięcej ryb przypływa wiosną, kiedy rozpoczyna się okres tarła.
Dlaczego belona przypływa do Bałtyku?
Belona odbywa sezonowe wędrówki związane z rozmnażaniem. Największe ilości tych ryb pojawiają się w polskich wodach od końca kwietnia do czerwca. W tym czasie wpływają na płytsze, cieplejsze wody przybrzeżne, gdzie składają ikrę.
Jaja belony wyposażone są w cienkie nitkowate wypustki, dzięki którym przyczepiają się do roślin wodnych, glonów i innych elementów znajdujących się pod powierzchnią wody. Takie rozwiązanie chroni ikrę przed przemieszczaniem przez fale i prądy morskie. Po zakończeniu tarła większość dorosłych osobników wraca na głębsze wody.
Jak wygląda belona?
Belona wyróżnia się bardzo smukłą sylwetką przypominającą torpedę. Dorosłe osobniki osiągają zwykle od 60 do 90 centymetrów długości, choć największe mogą przekraczać nawet metr.
Najbardziej charakterystyczną cechą są wydłużone szczęki uzbrojone w liczne ostre zęby. Dzięki nim ryba skutecznie chwyta swoją zdobycz.
Grzbiet ma zazwyczaj ciemnoniebieski lub zielonkawy, boki srebrzyste, a brzuch jasny. Takie ubarwienie pomaga jej maskować się zarówno przed drapieżnikami znajdującymi się niżej, jak i ofiarami obserwującymi powierzchnię wody.
Jednym z najbardziej zaskakujących elementów budowy są zielone ości. Kolor ten wynika z obecności barwnika zwanego biliwerdyną i jest całkowicie naturalny. Nie oznacza choroby ani zepsucia mięsa.
Czym żywi się belona?
Belona jest drapieżnikiem. Jej dieta składa się przede wszystkim z niewielkich ryb żyjących przy powierzchni wody. Chętnie poluje na śledzie, szproty, stynki oraz młode osobniki innych gatunków.
Nie gardzi również skorupiakami oraz większymi organizmami planktonowymi, zwłaszcza gdy ryb jest mniej.
Podczas polowania wykorzystuje dużą prędkość. Smukłe ciało oraz mocno rozwinięta płetwa ogonowa pozwalają jej wykonywać błyskawiczne ataki.
W pogoni za zdobyczą często wyskakuje ponad powierzchnię wody, co stanowi charakterystyczny widok dla osób przebywających nad morzem.
Czy belona jest niebezpieczna?
Dla większości ludzi belona nie stanowi zagrożenia. Nie jest rybą agresywną i nie atakuje człowieka. Jej ostre zęby służą wyłącznie do chwytania ryb oraz innych niewielkich ofiar.
W wyjątkowych sytuacjach może jednak dojść do przypadkowego zranienia. Dotyczy to przede wszystkim rybaków oraz wędkarzy wyjmujących belonę z haka. Ryba energicznie się broni i gwałtownie porusza głową, dlatego łatwo o skaleczenie.
Na świecie odnotowano również pojedyncze przypadki urazów spowodowanych przez wyskakujące z dużą prędkością belony. Zdarza się to głównie w krajach tropikalnych, gdzie żyją większe gatunki z tej samej rodziny. W Europie takie sytuacje należą do absolutnej rzadkości.
Dlaczego belona ma zielone ości?
To jedna z cech, która najbardziej zaskakuje osoby jedzące tę rybę po raz pierwszy. Zielone zabarwienie kości wywołuje biliwerdyna – naturalny barwnik powstający podczas rozpadu hemoglobiny. Nie ma on żadnego wpływu na smak mięsa ani jego bezpieczeństwo.
Mięso belony pozostaje jasne, delikatne i bardzo cenione przez smakoszy. Zielone ości nie są oznaką zatrucia ani zepsucia produktu.
Kiedy najlepiej łowić belonę?
Najlepszy okres przypada na czas jej wiosennej migracji. Najwięcej wędkarzy wybiera się nad Bałtyk od maja do początku czerwca. W tym okresie ryby podpływają blisko brzegu, dzięki czemu można je skutecznie łowić nawet z plaży lub falochronów.
Belona najczęściej żeruje w ciągu dnia, szczególnie rano oraz późnym popołudniem.
Do połowu wykorzystuje się lekkie zestawy spinningowe lub zestawy z naturalnymi przynętami. Ryba słynie z waleczności i podczas holu wykonuje liczne wyskoki nad wodę.
Czy belona jest smaczna?
Belona uchodzi za jedną z najsmaczniejszych ryb bałtyckich. Jej mięso jest jasne, zwarte i zawiera stosunkowo niewiele tłuszczu. Doskonale nadaje się do smażenia, pieczenia, grillowania oraz wędzenia.
Największym wyzwaniem podczas jedzenia są liczne cienkie ości. Mimo tego wielu smakoszy uważa belonę za jedną z najbardziej niedocenianych ryb dostępnych w Polsce.
Najlepiej smakuje świeżo po złowieniu, dlatego często trafia na stoły w nadmorskich restauracjach podczas sezonu połowowego.
Jak odróżnić belonę od innych ryb?
Dzięki charakterystycznej budowie rozpoznanie belony nie sprawia większych trudności.
Najbardziej wyróżniają ją:
- bardzo wydłużone ciało,
- długie szczęki przypominające ptasi dziób,
- liczne ostre zęby,
- zielone ości,
- srebrzyste boki i ciemny grzbiet.
Tak charakterystyczne połączenie cech sprawia, że praktycznie nie można pomylić jej z innym gatunkiem występującym w polskich wodach.
Dlaczego belona cieszy się coraz większą popularnością?
Jeszcze kilkanaście lat temu wiele osób nie znało tej ryby, mimo że regularnie pojawiała się w Bałtyku. Obecnie coraz częściej interesują się nią zarówno wędkarze, jak i turyści odwiedzający polskie wybrzeże.
Decyduje o tym kilka czynników. Belona zapewnia emocjonujący połów, jest bardzo waleczna podczas holu, a jej mięso wyróżnia się wysoką jakością. Dodatkowo niezwykły wygląd, przypominający egzotyczne gatunki, oraz zielone ości budzą ciekawość i sprawiają, że trudno o niej zapomnieć.
Dzięki sezonowym migracjom każdy, kto odwiedza polskie wybrzeże późną wiosną, ma szansę zobaczyć lub złowić tę niezwykłą rybę. To doskonały przykład gatunku, który mimo swojej nietypowej budowy od wielu lat jest naturalnym elementem ekosystemu Morza Bałtyckiego.
Źródło: www.zooarena.pl
