Australia słynie z niezwykłej fauny, wśród której nie brakuje zwierząt uznawanych za niebezpieczne dla człowieka. Wiele osób słysząc o dużych pająkach występujących na tym kontynencie, zastanawia się, czy któryś z nich może stanowić śmiertelne zagrożenie. Szczególne zainteresowanie budzą tak zwane ptaszniki australijskie oraz inne duże gatunki pająków zamieszkujące lasy, ogrody i tereny podmiejskie. Warto jednak wiedzieć, że nie każdy duży pająk jest równie groźny. Aby właściwie ocenić ryzyko, trzeba rozróżnić ptaszniki od innych jadowitych gatunków występujących w Australii.
Czym jest ptasznik australijski?
Określenie „ptasznik australijski” najczęściej odnosi się do dużych pająków należących do rodziny Theraphosidae, czyli ptasznikowatych. W Australii występuje kilka gatunków tych imponujących pajęczaków, które mogą osiągać rozpiętość odnóży przekraczającą 15 centymetrów.
Ze względu na swoje rozmiary często budzą niepokój, jednak ich wygląd bywa znacznie bardziej przerażający niż rzeczywiste zagrożenie, jakie stwarzają dla ludzi.
Większość ptaszników prowadzi skryty tryb życia. W ciągu dnia przebywają w norach lub ukryciach, a aktywne stają się głównie po zmroku.
Czy ptasznik australijski może zabić człowieka?
Według dostępnych danych naukowych nie odnotowano potwierdzonych przypadków śmierci człowieka spowodowanej ukąszeniem australijskiego ptasznika.
Jad tych pająków może wywoływać ból, obrzęk, zaczerwienienie oraz miejscowe reakcje organizmu. U niektórych osób mogą pojawić się także objawy ogólne, takie jak nudności czy osłabienie.
Dla zdrowego dorosłego człowieka ukąszenie zwykle nie stanowi jednak zagrożenia życia.
Wyjątkiem mogą być osoby cierpiące na silne reakcje alergiczne. Jak w przypadku wielu innych zwierząt jadowitych, reakcja anafilaktyczna może być niebezpieczna niezależnie od gatunku pająka.
Dlaczego ptaszniki budzą tak duży strach?
Jednym z powodów jest ich imponujący wygląd.
Duże rozmiary, owłosione ciało oraz masywne szczękoczułki sprawiają, że wiele osób automatycznie uznaje je za niezwykle niebezpieczne.
W rzeczywistości większość ptaszników unika kontaktu z człowiekiem i atakuje jedynie w sytuacji zagrożenia.
Dodatkowo niektóre gatunki potrafią wykorzystywać włoski parzące jako formę obrony. Kontakt z nimi może powodować podrażnienie skóry i błon śluzowych.
Czy atraks jest jadowity?
Tak, atraks jest jednym z najbardziej jadowitych pająków świata.
Pod nazwą atraks najczęściej kryje się gatunek znany jako atraks robustus (Atrax robustus), czyli australijski pająk lejkowy z Sydney. To właśnie on odpowiada za większość poważnych przypadków zatruć jadem pająków w Australii.
Jad samców zawiera silne neurotoksyny oddziałujące na układ nerwowy człowieka. Bez odpowiedniego leczenia ukąszenie może prowadzić do bardzo ciężkich objawów.
Do najczęściej obserwowanych symptomów należą:
- silny ból w miejscu ukąszenia,
- zaburzenia oddychania,
- nadmierne pocenie się i wzrost ciśnienia krwi.
Od czasu wprowadzenia skutecznej surowicy liczba zgonów spowodowanych ukąszeniami atraksów została praktycznie wyeliminowana.
Jaki jest najgroźniejszy pająk w Australii?
Za najgroźniejszego pająka Australii i jednego z najniebezpieczniejszych pająków na świecie uznawany jest właśnie atraks robustus.
Gatunek ten zamieszkuje głównie okolice Sydney oraz tereny położone na wschodnim wybrzeżu kraju. Jego jad jest znacznie bardziej niebezpieczny dla ludzi niż jad większości ptaszników.
Warto jednak pamiętać, że przypadki ukąszeń są stosunkowo rzadkie. Pająki te nie polują na ludzi i zazwyczaj unikają kontaktu z człowiekiem.
Dzięki rozwojowi medycyny oraz dostępności antytoksyny ryzyko śmiertelnych konsekwencji zostało znacząco ograniczone.
Jak rozpoznać atraksa?
Atraks różni się wyglądem od typowych ptaszników.
Ma błyszczące, ciemne ciało oraz stosunkowo krótkie, mocne odnóża. Dorosłe osobniki osiągają zwykle od kilku do kilkunastu centymetrów długości.
Charakterystyczną cechą są również duże szczękoczułki skierowane do przodu.
Pająki te budują lejkowate sieci prowadzące do podziemnych kryjówek, od których pochodzi ich potoczna nazwa.
Czy wszystkie duże pająki w Australii są niebezpieczne?
Zdecydowanie nie.
Wiele dużych gatunków występujących w Australii stanowi niewielkie zagrożenie dla człowieka. Dotyczy to między innymi licznych ptaszników oraz niektórych pająków z rodziny spachaczowatych.
Rozmiar nie zawsze idzie w parze z siłą jadu. Często to właśnie mniejsze gatunki dysponują toksynami bardziej niebezpiecznymi dla ludzi.
Dlatego ocena zagrożenia wyłącznie na podstawie wyglądu może prowadzić do błędnych wniosków.
Co zrobić po ukąszeniu pająka w Australii?
W przypadku każdego podejrzanego ukąszenia warto zachować ostrożność.
Jeżeli pojawią się objawy takie jak silny ból, trudności z oddychaniem, zaburzenia widzenia czy gwałtowne pogorszenie samopoczucia, należy jak najszybciej skontaktować się z pomocą medyczną.
Specjaliści zalecają również unikanie samodzielnego chwytania lub zabijania pająka, ponieważ może to zwiększyć ryzyko kolejnych ukąszeń.
W wielu przypadkach pomocne jest wykonanie zdjęcia zwierzęcia z bezpiecznej odległości, co ułatwia późniejszą identyfikację gatunku.
Dlaczego warto znać różnice między gatunkami?
Australia jest domem dla setek gatunków pająków, jednak tylko niewielka część z nich stanowi realne zagrożenie dla zdrowia człowieka.
Ptaszniki australijskie, mimo swoich imponujących rozmiarów, nie należą do najbardziej niebezpiecznych przedstawicieli tej grupy. Znacznie większą ostrożność należy zachować w przypadku atraksów oraz kilku innych silnie jadowitych gatunków.
Znajomość podstawowych informacji o australijskich pająkach pozwala lepiej ocenić ryzyko i uniknąć niepotrzebnego strachu. Większość z tych zwierząt odgrywa ważną rolę w ekosystemie, pomagając kontrolować liczebność owadów i innych bezkręgowców.
Źródło: www.zooarena.pl
