Bernikle należą do ptaków, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu większość osób mogła oglądać jedynie w atlasach przyrodniczych. Dziś sytuacja wygląda inaczej – podczas wiosennych i jesiennych migracji coraz częściej można je zaobserwować również w Polsce. Niektóre gatunki pojawiają się regularnie, a jeden z nich zaczął nawet gniazdować na terenie naszego kraju. Warto dowiedzieć się, czym wyróżniają się bernikle, gdzie można je spotkać oraz jak rozpoznać ich charakterystyczne odgłosy.
Czy bernikle żyją w Polsce?
Tak, bernikle występują w Polsce, jednak ich obecność zależy od gatunku. Większość z nich pojawia się podczas sezonowych przelotów, zatrzymując się na jeziorach, rozlewiskach, wybrzeżu Bałtyku oraz terenach podmokłych.
Najczęściej obserwowana jest bernikla białolica, która regularnie przelatuje przez Polskę podczas migracji między miejscami lęgowymi w Arktyce a zimowiskami w Europie Zachodniej.
Coraz częściej spotykana jest również bernikla kanadyjska. Choć pochodzi z Ameryki Północnej, została introdukowana do wielu krajów Europy i obecnie tworzy lokalne populacje także w Polsce. W niektórych regionach można ją obserwować przez cały rok.
Znacznie rzadziej pojawiają się bernikla obrożna czy bernikla czarna, które należą do gatunków obserwowanych głównie podczas przelotów lub wyjątkowych zalotów migracyjnych.
Co to za ptak bernikla?
Bernikle należą do rodziny kaczkowatych i są blisko spokrewnione z gęsiami. Charakteryzują się średnią wielkością, mocną sylwetką oraz stosunkowo krótką szyją.
Poszczególne gatunki różnią się ubarwieniem. Najbardziej rozpoznawalna bernikla białolica posiada czarną głowę i szyję z dużymi białymi plamami na policzkach. Jej grzbiet jest szary z delikatnym prążkowaniem, natomiast brzuch ma jasny kolor.
Bernikla kanadyjska jest znacznie większa. Ma czarną szyję i głowę z charakterystycznym białym pasem biegnącym od gardła do policzków oraz brązowoszare upierzenie.
Ptaki te prowadzą stadny tryb życia. Podczas migracji tworzą liczne grupy liczące od kilkunastu do nawet kilku tysięcy osobników.
Gdzie można spotkać bernikle w Polsce?
Największe szanse na obserwację bernikli występują podczas wiosennych oraz jesiennych migracji.
Ptaki najczęściej pojawiają się:
- na wybrzeżu Morza Bałtyckiego,
- w dolinach dużych rzek, takich jak Wisła i Odra,
- na jeziorach, stawach oraz rozległych terenach podmokłych.
Dobrym miejscem do obserwacji są również rezerwaty przyrody i obszary objęte ochroną, gdzie ptaki znajdują spokój oraz odpowiednie warunki do odpoczynku podczas długich przelotów.
Bernikle często żerują także na łąkach i polach położonych w pobliżu zbiorników wodnych.
Czy bernikle zakładają lęgi w Polsce?
Przez wiele lat większość bernikli odwiedzała Polskę wyłącznie podczas migracji. Obecnie sytuacja stopniowo się zmienia.
Największe znaczenie ma bernikla kanadyjska, której populacja lęgowa rozwija się w niektórych częściach kraju. Ptaki wybierają zbiorniki wodne otoczone roślinnością oraz miejsca zapewniające bezpieczeństwo przed drapieżnikami.
Bernekla białolica nadal gniazduje głównie na dalekiej północy Europy oraz Grenlandii. Polska pozostaje przede wszystkim ważnym przystankiem na trasie jej corocznych wędrówek.
Jaki głos wydaje bernikla?
Odgłosy bernikli przypominają dźwięki wydawane przez gęsi, jednak są zwykle nieco wyższe i bardziej nosowe.
Bernikla białolica wydaje krótkie, szczekające lub chrapliwe okrzyki przypominające „kak-kak” albo „rak-rak”. W dużych stadach tworzy to charakterystyczny gwar słyszalny z dużej odległości.
Bernikla kanadyjska wydaje natomiast dobrze znane, donośne głosy przypominające „a-honk” lub „honk-honk”. W czasie lotu ptaki utrzymują stały kontakt głosowy z pozostałymi członkami stada.
Dźwięki pełnią bardzo ważną funkcję. Ułatwiają utrzymanie zwartej formacji podczas migracji, ostrzegają przed zagrożeniem oraz pomagają partnerom i młodym rozpoznawać się nawzajem.
Czym żywią się bernikle?
Bernikle są ptakami roślinożernymi. Ich dieta zmienia się w zależności od pory roku oraz dostępności pokarmu.
Najczęściej zjadają młode trawy, liście, pędy roślin wodnych oraz nasiona. Podczas migracji chętnie korzystają również z pól uprawnych, na których znajdują pozostałości zbóż lub świeżo wyrastające rośliny.
Na terenach nadmorskich bernikle białolice często żywią się roślinnością porastającą słone łąki oraz wybrzeża.
Jak wygląda migracja bernikli?
Migracje należą do najbardziej imponujących elementów życia tych ptaków. Bernikle pokonują tysiące kilometrów pomiędzy miejscami lęgowymi a zimowiskami.
Najczęściej lecą w charakterystycznym kluczu lub wydłużonych liniach. Taki sposób lotu pozwala ograniczyć zużycie energii dzięki wykorzystaniu prądów powietrznych wytwarzanych przez lecącego z przodu ptaka.
Podczas przelotów regularnie zatrzymują się na odpoczynek i uzupełnienie zapasów energii. Polska stanowi ważny punkt na tej trasie dla wielu populacji bernikli białolicej.
Czy bernikle są objęte ochroną?
Tak. Wszystkie dziko występujące gatunki bernikli obserwowane w Polsce podlegają ochronie wynikającej z przepisów dotyczących ochrony ptaków oraz ich siedlisk.
Ochrona obejmuje zarówno same ptaki, jak i miejsca ich odpoczynku oraz lęgów. Zabronione jest płoszenie ich w okresie lęgowym czy niszczenie gniazd. Podczas obserwacji warto zachować odpowiednią odległość, szczególnie wtedy, gdy ptaki żerują lub opiekują się młodymi.
Jak odróżnić berniklę od gęsi?
Choć bernikle przypominają gęsi, istnieje kilka cech ułatwiających ich rozpoznanie. Najbardziej charakterystyczne są kontrastowe wzory na głowie i szyi. Bernikla białolica posiada wyraźne białe policzki otoczone czarnym upierzeniem, natomiast bernikla kanadyjska wyróżnia się szerokim białym pasem pod brodą.
Większość rodzimych gęsi ma bardziej jednolite ubarwienie oraz jaśniejsze głowy. Bernikle są również zwykle nieco mniejsze od największych gatunków gęsi spotykanych w Polsce.
Dlaczego bernikle pojawiają się u nas coraz częściej?
Coraz liczniejsze obserwacje bernikli wynikają z kilku czynników. Jednym z nich jest wzrost populacji niektórych gatunków w Europie dzięki skutecznej ochronie przyrody. Znaczenie mają również zmiany klimatu, które wpływają na przebieg tras migracyjnych i długość okresu zimowania.
Rozwój sieci obszarów chronionych oraz poprawa warunków na terenach podmokłych sprawiają, że Polska staje się atrakcyjnym miejscem odpoczynku dla migrujących stad. Dzięki temu miłośnicy przyrody mają coraz większą szansę obserwować te efektowne ptaki podczas ich corocznych wędrówek.
Źródło: www.zooarena.pl
