Świat zwierząt skrywa wiele niezwykłych gatunków, jednak niewiele z nich budzi tak duże zainteresowanie jak babirusa. Na pierwszy rzut oka przypomina dzika lub świnię, ale jej wygląd jest tak nietypowy, że trudno pomylić ją z jakimkolwiek innym ssakiem. Najbardziej charakterystyczną cechą są niezwykle długie kły samców, które wyrastają przez skórę pyska i zakrzywiają się ku górze nad głową.
Babirusy od wieków fascynowały mieszkańców Azji Południowo-Wschodniej, a współcześnie są jednymi z najbardziej rozpoznawalnych zwierząt występujących na indonezyjskich wyspach. Ich niezwykła anatomia, ograniczony zasięg występowania oraz zagrożenie wyginięciem sprawiają, że należą do najciekawszych gatunków ssaków na świecie.
Co to jest babirussa?
Babirusa to ssak należący do rodziny świniowatych. Jej nazwa pochodzi z języka malajskiego i oznacza „świń-jelenia”, co doskonale oddaje nietypowy wygląd zwierzęcia.
Najbardziej znanym gatunkiem jest Babyrousa babyrussa, dawniej uznawana za jedynego przedstawiciela rodzaju. Obecnie naukowcy wyróżniają kilka gatunków babirus zamieszkujących różne wyspy Indonezji.
Zwierzyna ta występuje głównie na Sulawesi oraz okolicznych wyspach. Preferuje lasy tropikalne, mokradła i tereny położone w pobliżu rzek.
Dorosłe osobniki osiągają zwykle od 70 do 100 kilogramów masy ciała. Ich skóra jest stosunkowo cienka i pokryta niewielką ilością sierści, co odróżnia je od większości dzików.
Skąd wzięły się niezwykłe kły babirusy?
Najbardziej charakterystycznym elementem wyglądu babirusy są kły samców. Dolne kły wyrastają podobnie jak u dzików, natomiast górne przebijają skórę pyska i rosną ku górze.
W skrajnych przypadkach mogą osiągać imponującą długość i tworzyć niemal półokrągły łuk nad głową zwierzęcia.
Przez wiele lat naukowcy zastanawiali się nad funkcją tych niezwykłych struktur. Obecnie uważa się, że odgrywają one rolę podczas rywalizacji samców oraz mogą stanowić sygnał świadczący o kondycji osobnika.
Co ciekawe, niektóre kły rosną przez całe życie. Jeżeli nie zostaną naturalnie starte, mogą nawet zacząć wrastać w czaszkę zwierzęcia.
Czy babirusy są spokrewnione ze świniami?
Tak, babirusy należą do rodziny świniowatych (Suidae), tej samej, do której zaliczają się świnie domowe oraz dziki.
Mimo nietypowego wyglądu są więc bliskimi krewnymi dobrze znanych zwierząt gospodarskich. Wspólne cechy obejmują budowę ciała, sposób odżywiania oraz wiele elementów anatomii.
Babirusy różnią się jednak od innych przedstawicieli rodziny między innymi wyjątkową budową czaszki oraz charakterystycznym uzębieniem.
Do najbliższych krewnych babirusy należą:
- świnia domowa,
- dzik euroazjatycki,
- guziec afrykański.
Pomimo pokrewieństwa wygląd babirusy jest na tyle unikalny, że wielu osobom trudno uwierzyć, iż należy do tej samej grupy zwierząt.
Czym żywi się babirusa?
Babirusy są zwierzętami wszystkożernymi, choć znaczną część ich diety stanowi pokarm roślinny.
W naturalnym środowisku spożywają owoce, liście, młode pędy, korzenie oraz nasiona. Chętnie korzystają również z pokarmu dostępnego na dnie lasu.
W ich jadłospisie mogą znaleźć się także:
- owady,
- małe bezkręgowce,
- opadłe owoce.
Dzięki dobrze rozwiniętemu węchowi potrafią skutecznie odnajdywać pożywienie ukryte pod warstwą ściółki leśnej.
Czy babirusy nadal istnieją?
Tak, babirusy nadal żyją w środowisku naturalnym, jednak ich populacja jest znacznie mniejsza niż jeszcze kilkadziesiąt lat temu.
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody zalicza poszczególne gatunki babirus do zwierząt zagrożonych lub narażonych na wyginięcie. Największe zagrożenia stanowią utrata siedlisk oraz nielegalne polowania.
Rozwój rolnictwa i wycinka lasów powodują stopniowe kurczenie się obszarów zamieszkiwanych przez te zwierzęta.
Na szczęście wiele organizacji zajmuje się ochroną babirus, a część populacji żyje na terenach objętych ochroną przyrodniczą.
Babirussa wąsata – jeden z najbardziej niezwykłych gatunków
Jednym z najbardziej charakterystycznych przedstawicieli rodzaju jest Babirussa wąsata, znana również pod nazwą babirusa północnosulaweska.
Nazwa pochodzi od wyraźnych pęczków włosów występujących w okolicach pyska. Zwierzę wyróżnia się także imponującymi kłami oraz stosunkowo smukłą sylwetką.
Występuje głównie na północnej części wyspy Sulawesi, gdzie zamieszkuje lasy tropikalne i obszary podmokłe.
Ze względu na ograniczony zasięg występowania oraz działalność człowieka gatunek ten wymaga szczególnej ochrony.
Jak zachowują się babirusy?
W przeciwieństwie do wielu dzików babirusy często prowadzą spokojny tryb życia. Samice wraz z młodymi tworzą niewielkie grupy rodzinne, natomiast dorosłe samce częściej przebywają samotnie.
Zwierzyna ta jest najbardziej aktywna rano oraz późnym popołudniem. W najgorętszych godzinach dnia często odpoczywa w cieniu lub w pobliżu źródeł wody.
Babirusy bardzo dobrze pływają. Umiejętność ta pomaga im pokonywać rzeki i przemieszczać się pomiędzy różnymi fragmentami siedlisk.
Jak rozmnażają się babirusy?
Cykl rozrodczy babirus różni się od wielu innych świniowatych. Samice zwykle rodzą od jednego do dwóch młodych, co jest stosunkowo niewielką liczbą jak na zwierzęta z tej rodziny.
Młode przychodzą na świat dobrze rozwinięte i stosunkowo szybko zaczynają samodzielnie poruszać się po otoczeniu.
Niska liczba potomstwa sprawia jednak, że odbudowa populacji przebiega wolniej niż u wielu innych gatunków dzikich świń.
Dlaczego babirusa budzi tak duże zainteresowanie?
Babirusa jest doskonałym przykładem niezwykłej różnorodności świata przyrody. Jej nietypowe kły, ograniczony zasięg występowania oraz wyjątkowa historia ewolucyjna sprawiają, że od lat fascynuje biologów i miłośników zwierząt.
Zarówno Babyrousa babyrussa, jak i Babirussa wąsata należą do najbardziej charakterystycznych ssaków Azji Południowo-Wschodniej. Ochrona tych zwierząt ma ogromne znaczenie dla zachowania bioróżnorodności tropikalnych lasów Indonezji.
Dzięki programom ochronnym oraz rosnącej świadomości ekologicznej istnieje szansa, że przyszłe pokolenia również będą mogły podziwiać te niezwykłe zwierzęta w ich naturalnym środowisku.
Źródło: www.zooarena.pl
