Kot uchodzi za zwierzę niezależne, ale to nie znaczy, że nie potrzebuje zasad i nauki właściwych zachowań. Wychowanie kota polega przede wszystkim na budowaniu dobrych nawyków, zapewnieniu mu odpowiednich warunków oraz spokojnym reagowaniu na zachowania, których opiekun nie chce utrwalać. Krzyk, kary fizyczne czy straszenie zwykle nie rozwiązują problemu, a mogą sprawić, że zwierzę zacznie unikać człowieka. Jeśli zastanawiasz się, jak wychowywać kota, najlepiej zacząć od zrozumienia jego naturalnych potrzeb.
Czy wychowanie kota jest trudne?
Wychowanie kota nie musi być trudne, ale wygląda inaczej niż szkolenie psa. Kot znacznie częściej podejmuje zachowania, które są dla niego opłacalne lub wynikają z jego naturalnych instynktów. Drapanie, wspinanie się, polowanie na poruszające się przedmioty czy obserwowanie otoczenia z wysokości nie są złośliwością. To normalne zachowania tego gatunku.
Największym błędem jest oczekiwanie, że kot przestanie robić coś wyłącznie dlatego, że opiekun mu tego zabrania. Jeżeli drapie kanapę, trzeba nie tylko przerwać niepożądane zachowanie, ale również zapewnić mu atrakcyjny drapak. Jeżeli wskakuje na wysokie meble, warto przygotować półki, wysoki drapak albo inne bezpieczne miejsca do obserwacji.
Kot uczy się poprzez konsekwencje własnych działań. Jeżeli dane zachowanie prowadzi do nagrody, prawdopodobnie będzie je powtarzał. Dlatego podczas wychowania bardzo dobrze sprawdza się nagradzanie pożądanych zachowań jedzeniem, zabawą lub uwagą opiekuna.
Jak wychowywać kota od pierwszych dni?
Pierwsze dni w nowym domu powinny być przede wszystkim spokojne. Kot trafia do nieznanego miejsca pełnego nowych zapachów, dźwięków i ludzi. Nie należy od razu nosić go po całym mieszkaniu ani zmuszać do kontaktu.
Dobrym rozwiązaniem jest początkowe przygotowanie jednego spokojnego pomieszczenia. Powinny znaleźć się tam kuweta, woda, jedzenie, legowisko lub kryjówka oraz drapak. Kot stopniowo zacznie eksplorować otoczenie i poznawać pozostałą część domu.
Od początku warto również ustalić zasady. Jeżeli nie chcemy, aby dorosły kot wchodził na stół podczas posiłków, nie powinniśmy zachęcać do tego małego kociaka tylko dlatego, że jego zachowanie wygląda zabawnie.
Wychowanie jest znacznie prostsze, kiedy reakcje wszystkich domowników są podobne. Jeśli jedna osoba pozwala kotu na wchodzenie na blat, a druga konsekwentnie go stamtąd zdejmuje, zwierzę będzie otrzymywało sprzeczne sygnały.
Czy kota można nauczyć zasad?
Tak. Koty potrafią uczyć się konkretnych zachowań, a nawet wykonywać proste komendy. Mogą nauczyć się przychodzenia na zawołanie, wchodzenia do transportera, siadania czy korzystania z wyznaczonego miejsca.
Najlepsze rezultaty daje trening oparty na pozytywnym wzmocnieniu. Oznacza to nagradzanie kota natychmiast po wykonaniu pożądanego zachowania.
Sesje powinny być krótkie. Kilka minut ćwiczeń może przynieść lepszy rezultat niż długa próba szkolenia, podczas której zwierzę straci zainteresowanie.
Przydatny może być także kliker. Charakterystyczny dźwięk można połączyć z nagrodą, a następnie wykorzystywać do bardzo precyzyjnego zaznaczania momentu, w którym kot zachował się prawidłowo.
Jak nauczyć kota korzystania z kuwety?
Większość kotów szybko rozumie przeznaczenie kuwety, ponieważ zakopywanie odchodów jest dla nich naturalnym zachowaniem. Problemy często wynikają nie z braku wychowania, ale z niewłaściwego ustawienia lub utrzymania toalety.
Kuweta powinna znajdować się w spokojnym, łatwo dostępnym miejscu. Nie powinna stać bezpośrednio obok misek z jedzeniem i wodą. Koty zazwyczaj preferują czyste toalety, dlatego odchody należy regularnie usuwać.
W domach z kilkoma kotami często zaleca się większą liczbę kuwet. Popularna zasada mówi o jednej kuwecie na kota plus jednej dodatkowej. Nie każde zwierzę będzie wymagało dokładnie takiego układu, ale zapewnienie wyboru może ograniczyć konflikty i problemy z oddawaniem moczu poza kuwetą.
Jeśli kot nagle zaczyna załatwiać się poza nią, nie należy traktować tego jako złośliwości. Przyczyną może być stres, nieodpowiedni żwirek, brudna kuweta albo problem zdrowotny. Nagłą zmianę zachowania warto omówić z lekarzem weterynarii.
Jak oduczyć kota drapania mebli?
Nie da się i nie powinno się całkowicie oduczać kota drapania. Jest to naturalna czynność umożliwiająca między innymi pielęgnację pazurów, rozciąganie ciała i pozostawianie oznaczeń zapachowych.
Można natomiast nauczyć zwierzę korzystania z odpowiednich miejsc.
Drapak należy ustawić tam, gdzie kot rzeczywiście chce drapać. Jeżeli regularnie wybiera bok kanapy, umieszczenie drapaka w odległym pokoju może nie przynieść rezultatu. Znacznie skuteczniejsze będzie ustawienie go bezpośrednio przy meblu, a później ewentualne stopniowe przesuwanie.
Drapak powinien być stabilny i wystarczająco wysoki, aby kot mógł wyciągnąć całe ciało. Niektóre zwierzęta wolą powierzchnie pionowe, inne chętnie drapią poziomo. Warto zaoferować kilka rodzajów materiału.
Za korzystanie z właściwego miejsca można kota nagrodzić.
Czy można karać kota?
Kary fizyczne nie powinny być stosowane. Uderzanie, potrząsanie, krzyczenie czy celowe straszenie zwierzęcia mogą zwiększać lęk i stres, a jednocześnie pogarszać relację z opiekunem.
Kot może nie połączyć kary z wcześniejszym zachowaniem. Zamiast nauczyć się, że nie powinien wchodzić na stół, może po prostu dojść do wniosku, że obecność człowieka oznacza zagrożenie.
Nieskuteczne bywa również karanie po fakcie. Jeżeli opiekun wraca do domu i widzi podrapaną kanapę, upominanie kota nie nauczy go niczego. Zwierzę nie rozumie kary jako konsekwencji czynności wykonanej kilkadziesiąt minut wcześniej. Znacznie lepiej jest zapobiegać niepożądanemu zachowaniu, przekierowywać uwagę i nagradzać właściwe wybory.
Jak nauczyć kota, żeby nie gryzł?
Małe koty bardzo często gryzą podczas zabawy. W ten sposób ćwiczą zachowania związane z polowaniem. Problem pojawia się wtedy, gdy dłonie człowieka zaczynają pełnić funkcję zabawki.
Nie warto prowokować kociaka do atakowania palców ani poruszać dłonią przed jego pyskiem. Dla małego kota może być to atrakcyjne, ale dorosłe zwierzę będzie miało znacznie silniejsze szczęki i pazury.
Do wspólnej zabawy lepiej używać wędek, piłek, myszek i innych przedmiotów pozwalających utrzymać pewną odległość między ręką a kotem.
Jeżeli podczas zabawy zwierzę zacznie mocno gryźć lub drapać, aktywność można spokojnie zakończyć. Kot stopniowo może nauczyć się, że zbyt intensywne używanie zębów oznacza koniec atrakcyjnej zabawy.
Ile zabawy potrzebuje kot?
Potrzeba aktywności zależy od wieku, temperamentu i stanu zdrowia. Młode koty mogą mieć ogromne ilości energii i potrzebować kilku sesji zabawy w ciągu dnia. Starsze zazwyczaj są spokojniejsze, ale również powinny mieć możliwość ruchu.
Dobra zabawa naśladuje polowanie. Wędka może poruszać się jak małe zwierzę, czasami znikać za przeszkodą, zatrzymywać się, a następnie ponownie uciekać.
Ważne, aby kot miał możliwość złapania zabawki. Ciągłe gonienie przedmiotu, którego nigdy nie może schwytać, może powodować frustrację.
Zabawa pomaga również zapobiegać nudzie. Jest to szczególnie istotne w przypadku kotów niewychodzących, których całe środowisko znajduje się w mieszkaniu.
Jak nauczyć kota korzystania z transportera?
Transporter nie powinien pojawiać się wyłącznie przed wizytą u weterynarza. Jeżeli przez cały rok stoi schowany, a właściciel wyciąga go tylko przed stresującą podróżą, kot szybko zaczyna kojarzyć go z nieprzyjemnym wydarzeniem.
Znacznie lepiej pozostawić transporter otwarty w dostępnym miejscu. Można włożyć do środka kocyk, smakołyki lub zabawkę i pozwolić kotu samodzielnie go poznawać.
Niektóre zwierzęta zaczynają wykorzystywać transporter jako legowisko. Dzięki temu podróż jest dla nich mniej stresująca.
Stopniowo można również ćwiczyć krótkie zamykanie drzwiczek, podnoszenie transportera i bardzo krótkie przejazdy. Wszystko powinno odbywać się etapami.
Jak socjalizować małego kota?
Pierwsze tygodnie życia mają ogromne znaczenie dla późniejszych reakcji zwierzęcia. Kocię powinno w bezpiecznych warunkach poznawać ludzi, typowe odgłosy domu, dotyk i różne sytuacje, które będą częścią jego przyszłego życia. Nie oznacza to jednak wystawiania go na silny stres. Kontakt powinien być stopniowy i dostosowany do reakcji zwierzęcia.
Warto przyzwyczajać kociaka do delikatnego dotykania łap, uszu i pyska. W przyszłości znacznie ułatwi to obcinanie pazurów, kontrolę zębów czy badanie weterynaryjne.
Jeżeli w domu mieszkają dzieci, trzeba również nauczyć je właściwego kontaktu z kotem. Zwierzę powinno mieć możliwość odejścia i schowania się, gdy nie chce być głaskane.
Czego nie pozwalać kotu robić?
Nie ma jednej listy zakazów odpowiedniej dla każdego domu. Opiekun powinien ustalić zasady wynikające przede wszystkim z bezpieczeństwa zwierzęcia i domowników.
Należy uniemożliwić kotu dostęp do toksycznych roślin, leków, środków chemicznych, przewodów elektrycznych i przedmiotów, które może połknąć. Szczególnie niebezpieczne mogą być sznurki, nitki i cienkie wstążki. Ich połknięcie może doprowadzić do poważnych problemów z przewodem pokarmowym.
Okna oraz balkony również powinny zostać odpowiednio zabezpieczone. Szczególnym zagrożeniem są uchylone okna, w których zwierzę może się zaklinować.
W domu trzeba też uważać na produkty spożywcze szkodliwe dla kotów. Nie należy podawać im między innymi cebuli, czosnku czy czekolady.
Jak zbudować dobrą relację z kotem?
Najważniejsze jest respektowanie granic zwierzęcia. Nie każdy kot chce być długo noszony, głaskany po brzuchu albo przytulany. Próba wymuszania kontaktu może przynieść efekt odwrotny od oczekiwanego.
Warto obserwować mowę ciała. Machający energicznie ogon, położone uszy, napięte ciało czy rozszerzone źrenice mogą wskazywać na rosnące pobudzenie. W takiej sytuacji lepiej zakończyć kontakt, zanim kot użyje pazurów lub zębów.
Relację budują regularne, pozytywne doświadczenia: zabawa, karmienie, spokojny kontakt oraz przewidywalność codziennych czynności. Dobrze wychowany kot nie jest więc zwierzęciem, które bezwarunkowo wykonuje każde polecenie. Jest kotem, który zna domowe zasady, ma możliwość realizowania naturalnych potrzeb i czuje się bezpiecznie w obecności opiekuna.
Dlaczego rutyna pomaga w wychowaniu kota?
Koty dobrze funkcjonują w przewidywalnym środowisku. Stałe pory posiłków, zabawy i odpoczynku pomagają ograniczyć stres i ułatwiają kształtowanie codziennych nawyków.
Jeżeli kot codziennie budzi opiekuna o czwartej rano i w odpowiedzi natychmiast dostaje jedzenie, szybko uczy się, że takie zachowanie jest skuteczne. Podobnie działa miauczenie pod drzwiami czy domaganie się smakołyków przy stole.
Dlatego ważna jest konsekwencja. Zachowania, których nie chcemy utrwalać, nie powinny od czasu do czasu przynosić kotu korzyści. Jednocześnie trzeba zapewnić mu alternatywę, na przykład zaplanowaną zabawę, karmnik automatyczny lub atrakcyjne miejsce odpoczynku.
Odpowiedź na pytanie jak wychowywać kota sprowadza się więc przede wszystkim do cierpliwości, obserwacji i stworzenia środowiska odpowiadającego potrzebom zwierzęcia. Zamiast walczyć z naturalnymi zachowaniami, znacznie skuteczniej jest skierować je we właściwe miejsce. Drapak zamiast kanapy, zabawka zamiast dłoni i bezpieczna półka zamiast zakazanego mebla zwykle przynoszą lepsze rezultaty niż karanie.
Źródło: www.zooarena.pl
