Choroba Cushinga, znana również jako hiperadrenokortycyzm, to przewlekłe schorzenie endokrynologiczne występujące u psów, które polega na nadmiernej produkcji kortyzolu – hormonu wydzielanego przez korę nadnerczy. Kortyzol jest odpowiedzialny za regulację wielu funkcji organizmu, m.in. metabolizmu, ciśnienia krwi, reakcji na stres i działania układu odpornościowego. W organizmie zdrowego psa poziom tego hormonu jest precyzyjnie regulowany przez układ podwzgórzowo-przysadkowo-nadnerczowy. Gdy ten mechanizm zawodzi, rozwija się zespół Cushinga.
Najczęściej występującą formą jest postać przysadkowa – odpowiada za około 85% przypadków i jest wynikiem łagodnego nowotworu przysadki mózgowej, który zaburza kontrolę nad wydzielaniem kortyzolu. Rzadziej diagnozowana jest postać nadnerczowa, związana z guzem jednego z nadnerczy, oraz postać jatrogenną – wywołaną długotrwałym podawaniem glikokortykosteroidów, najczęściej w leczeniu chorób zapalnych lub autoimmunologicznych.
Dlaczego wczesna diagnoza ma tak duże znaczenie?
Choroba Cushinga rozwija się stopniowo, a jej objawy bywają subtelne i łatwo je pomylić z naturalnym procesem starzenia się psa. Zmniejszona aktywność, przyrost masy ciała, zmiany skórne – to symptomy często bagatelizowane przez opiekunów. Tymczasem brak leczenia może prowadzić do szeregu powikłań, takich jak cukrzyca, nadciśnienie, osłabienie układu odpornościowego, a nawet zakrzepica i zaburzenia neurologiczne. Wczesne rozpoznanie umożliwia wdrożenie terapii, która znacząco poprawia jakość życia psa i ogranicza ryzyko poważnych konsekwencji zdrowotnych.
Objawy, które powinny zaniepokoić opiekuna
Nadmierne pragnienie i częste oddawanie moczu
Jednym z najbardziej charakterystycznych objawów jest znaczne zwiększenie spożycia wody (powyżej 100 ml na kilogram masy ciała dziennie) oraz częstsze oddawanie moczu. Pies może domagać się spacerów nocą lub zacząć załatwiać się w domu, mimo wcześniejszego dobrego utrwalenia zasad czystości.
Wzmożony apetyt
Polifagia to kolejna cecha często obserwowana u psów z zespołem Cushinga. Zwierzę może stać się nadmiernie łakome, próbować zdobywać jedzenie z nietypowych źródeł – śmieci, stołu czy szafek kuchennych.
Zmiany w wyglądzie skóry i sierści
Wraz z rozwojem choroby pojawiają się wyraźne problemy dermatologiczne: przerzedzenie futra, szczególnie na tułowiu, symetryczne łysienie, cienka i sucha skóra, trudności w gojeniu się ran. U niektórych psów skóra przybiera wygląd papieru, a naczynia krwionośne stają się wyraźnie widoczne. Często występują również nawracające infekcje skórne.
Powiększony obwód brzucha
Tzw. „brzuch wiszący” to rezultat jednoczesnego osłabienia mięśni brzucha i odkładania się tłuszczu w obrębie jamy brzusznej. Pies może mieć wklęsłe boki, słabo umięśnione kończyny, a mimo to wyraźnie powiększony brzuch – co często budzi niepokój u opiekunów.
Spadek kondycji i siły mięśniowej
Kortyzol działa destrukcyjnie na tkankę mięśniową, prowadząc do jej zaniku. Zwierzę może sprawiać wrażenie ospałego, niechętnego do aktywności, unikać schodów, wskakiwania na kanapę czy wchodzenia do samochodu. Te objawy są często błędnie interpretowane jako naturalna konsekwencja starzenia.
Zaburzenia behawioralne
Zmiany hormonalne wpływają również na psychikę psa. Wśród najczęściej zgłaszanych przez opiekunów niepokojących zachowań znajdują się:
- wzmożona nerwowość lub lękliwość,
- napady agresji,
- bezsenność lub niepokój nocny,
- zachowania kompulsywne, takie jak nadmierne lizanie łap czy ścian.
Inne objawy kliniczne
Choroba Cushinga może również prowadzić do:
- osłabienia odporności i zwiększonej podatności na infekcje,
- nadciśnienia tętniczego,
- rozwoju zaćmy lub innych problemów okulistycznych,
- powikłań zakrzepowo-zatorowych.
Objawy te nie zawsze występują jednocześnie, ale ich obecność – zwłaszcza u psa w średnim lub starszym wieku – powinna skłonić do pilnej konsultacji z lekarzem weterynarii.
Diagnostyka choroby Cushinga u psa
Postawienie prawidłowej diagnozy wymaga kompleksowego podejścia. Podstawą są szczegółowy wywiad oraz obserwacja objawów, jednak niezbędne są również badania laboratoryjne i obrazowe:
- Profil biochemiczny krwi – ocena parametrów wątroby, glukozy, poziomu cholesterolu i enzymów wątrobowych.
- Badanie moczu – sprawdzenie ciężaru właściwego oraz obecności białka czy glukozy.
- Test hamowania deksametazonem – ocena reakcji nadnerczy na podanie syntetycznego glikokortykosteroidu.
- Test stymulacji ACTH – ocena wydolności nadnerczy po podaniu hormonu adrenokortykotropowego.
- Badanie USG jamy brzusznej – pomocne w ocenie morfologii nadnerczy.
- Rezonans magnetyczny lub tomografia komputerowa – stosowane w przypadku podejrzenia guza przysadki mózgowej, szczególnie gdy planowane jest leczenie chirurgiczne.
Możliwości terapeutyczne – jak pomóc psu?
Leczenie choroby Cushinga zależy od jej przyczyny. W postaci przysadkowej zazwyczaj stosuje się leczenie farmakologiczne, najczęściej przy użyciu trilostanu – leku hamującego produkcję kortyzolu. Terapia wymaga regularnego monitorowania parametrów hormonalnych oraz obserwacji klinicznej. W postaci nadnerczowej, w przypadku zlokalizowanego guza, możliwe jest leczenie chirurgiczne – adrenalektomia. To jednak skomplikowany zabieg wymagający doświadczenia i odpowiedniego przygotowania pacjenta.
W postaci jatrogennnej leczenie polega na stopniowym odstawieniu leków steroidowych, pod ścisłą kontrolą lekarza weterynarii, aby uniknąć ryzyka niedoczynności nadnerczy.
Współpraca między opiekunem a lekarzem weterynarii odgrywa kluczową rolę w skutecznym zarządzaniu chorobą. Regularne badania, dokładne przestrzeganie zaleceń i uważna obserwacja zachowania psa pozwalają skutecznie kontrolować objawy i utrzymać dobrą jakość życia czworonoga przez wiele lat.
Źródło: www.cafeanimal.pl
